En toen stond ik daar, eind oktober, in de Habaja, met mijn speech over de democratie. Om mensen wakker te schudden over de penibele staat van de democratie in de wereld én te vertellen over de beschikbare alternatieven. Want voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog zijn er meer autocratieën dan democratieën. Het was nooit urgenter om te vechten voor democratie.

Mijn speech had vuur: mijn hart bloedt, we hebben zoveel verbindende manieren om het anders te doen! Niet geld, maar liefde en collectieve wijsheid aan de macht!

Maar er waren ook veel zenuwen.. onaangekondigd 15 minuten het woord nemen in een volle zaal, dat is geen kattenpis. Mijn hart gloeide, op het einde. Omdat het mooist denkbare gebeurde: ik gaf het woord door, en iemand nam het over…

Ik ben dankbaar voor alle feedback, maar ook voor het feit dat ik toch weer een aantal mensen heb weten te inspireren over sociocratie, consent besluitvorming, veilige ruimtes en over... Morele Ambitie.
Morele ambitie heeft gemaakt dat ik daar stond en uitsprak dat ik hoop heb. En dat dat terecht is.

Morele ambitie begon met een boek van Rutger Bregman en werd al snel een beweging van 25.000+ leden in 150+ landen.

Het gaat uit van het idee dat de grootste verspilling van deze tijd de verspilling van talent is.
En dat je niet hoeft te kiezen tussen idealisme en ambitie, maar dat je juist deze mix nodig hebt. Het idealisme van een activist, gecombineerd met de ambitie van een ondernemer. Wie morele ambitie heeft denkt niet in kleine stapjes, maar gelooft in eigen actie en daadkracht, en neemt daarvoor risico’s.

Sinds kort maak ik deel uit van het Belgische supportteam van Morele Ambitie. We organiseren inspirerende events en meetups in Antwerpen, Gent en Brussel, sporen mensen aan lid te worden van de community en om lokale cirkels te vormen, waarin we elkaar opstoken en motiveren om écht werk te maken van onze idealen.

Website
https://www.moralambition.org

Misschien zie ik je wel op een van onze komende events?
https://luma.com/calendar/cal-Hj9Gt38b2Fqty57

Of in de bruisende community?
https://community.moralambition.org/c/welcome

Of lees eerst even het boek:
https://kiosk.decorrespondent.nl/products/morele-ambitie-rutger-bregman

Wij kijken ernaar uit om je te ontmoeten!
SMA Belgian Support Team

Speech voor de democratie, Habaja benefiet, 25 oktober 2026, Oostende. Ontwikkeld voor Analogue Campaign, een concept van Danae Theodoridou.

Lieve mensen, stel je voor dat we geen vreemden zijn van elkaar, maar een gemeenschap, die hier bijeen is gekomen om samen te beslissen over wat belangrijk is. Sta me toe om me dit de komende 15 minuten voor te stellen.

Stel je voor dat wat ik doe NIET vreemd is. Stel je even voor dat het normaal is dat wij als burgers regelmatig samenkomen om onze collectieve uitdagingen te bespreken. Dan is deze bijeenkomst hier vandaag niet enkel een benefiet, maar een volksvergadering van mensen die dezelfde stad, hetzelfde land, dezelfde aarde delen, en die gezamenlijk positieve verandering willen organiseren, over de zaken die ons nauw aan het hart liggen.

Speech for democracy - Monty - Antwerpen - mei 2025

Wij zijn een gemeenschap, ook al is onze gemeenschap in stukken uiteen gevallen. Een grondprincipe van een gemeenschap is gelijkwaardigheid, maar we worden bestuurd door een systeem dat onze gemeenschap niet dient. Statistieken geven aan dat de wereldwijde ongelijkheid op een hoogtepunt is; geld is aan de macht. De belastingsdruk voor rijke mensen is sinds 1980 sterk gedaald, met meer dan 30%, terwijl er voor gewone mensen, die het al niet breed hebben, niets is veranderd.

Niet gek dat driekwart van de mensen niet meer in de democratie gelooft. Ze schuiven op naar links, of naar rechts, de polarisatie kent een hoogtepunt. Zo wordt gezegd. Maar het is een verkeerde weergave van de feiten. In werkelijkheid schuiven we als maatschappij massaal op naar rechts, en het politieke midden beweegt gedwee mee. Wereldwijd leven drie op de vier mensen in een autoritaire staat. Voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog zijn er meer autocratieën dan democratieën (92 tegen 87). Om bij Europa te blijven: in Italië en Slowakije zitten autoritaire partijen al in de regering, in Frankrijk en Duitsland staan ze momenteel aan kop in de peilingen. Het is nooit urgenter geweest om onze democratie te redden, te hervormen en ervoor te vechten.

Oké. Als wij een gemeenschap zijn die gezamenlijke beslissingen wil nemen, dan zou deze plek er waarschijnlijk een beetje anders uitzien. Misschien kunnen we één grote cirkel maken. Dan kunnen we elkaar volledig zien, een rondje doen en alle stemmen horen.

Of we kunnen langzaam door elkaar gaan lopen, als een zwerm. Dan kunnen we elkaar in de ogen kijken en kan iedereen iederéén ontmoeten. We zouden de dialoog kunnen starten terwijl we lopen, en om de beurt spreken. Als we iemands standpunt willen bijtreden, kunnen we ons errond groeperen. Dit is een methode uit Deep Democracy, die gesprek op voeten heet. Ons hele lichaam doet mee en het wandeltempo helpt om te denken en te spreken.

De oude filosofen in Athene liepen ook zo rond in de stad, zo kwamen ze tot hun belangrijkste standpunten.

Maargoed, jullie zitten hier waarschijnlijk niet op te wachten... Dus laten we voorlopig blijven waar we zijn. Maar mag ik vragen om het idee van de volksvergadering in jullie gedachten te houden terwijl ik spreek?

Als we een ruimte hebben waarin we kunnen samenkomen, is de volgende vraag hoe we als burgers gemeenschappelijk beslissingen kunnen nemen. Dat is een vraag die ik vaak krijg, als coach: Hoe kan een groep mensen tot gedragen beslissingen komen?

Gents stadhuis, okt 25, DE40, project van Doenker

Vorig jaar was ik betrokken bij het ontwerpen van een besluitvormingsproces met 40 Gentse burgers, representatief voor de hele bevolking, die door het Design Museum waren geselecteerd om de stad Gent te vertegenwoordigen. Het museum wilde burgers laten meebeslissen over de toekomst van het museum.

We gebruikten een proces van Sociocratie 3.0 dat consent besluitvorming heet. Het klinkt wat abstract, maar het is een leuk proces. We organiseren regelmatig openbare S3 Meetups, waar je dit kunt leren. Vraag me er gerust naar! Of pak mijn kaartje mee.

We beginnen met waarom we die beslissing nodig hebben, we willen overeenkomen over wat onze collectieve behoefte werkelijk is.

Daarbij houden we twee mantra's in ons achterhoofd: 1. We zoeken een beslissing die goed genoeg is voor nu, en veilig genoeg om te proberen, in plaats van persoonlijke voorkeur of eigenbelang. 2. En we hanteren het beide en meer principe, wat betekent dat we openstaan voor de wijsheid van het tegenovergestelde perspectief. Want niemand is 100 % fout.

Daarna wordt er een voorstel gespresenteerd, als antwoord op de behoefte. We reageren als groep door handgebaren te gebruiken. Tegelijk, want we willen elkaar niet beïnvloeden. Doe gerust mee terwijl ik ze even demonstreer: Duim omhoog: goed genoeg voor nu, veilig genoeg om te proberen. Open hand: Ik heb een kadootje, een mogelijk bezwaar. Een bezwaar betekent dat je misschien schade ziet, of dat het doel niet bereikt wordt, of dat het gewoon beter kan, en jij een onmiddellijke verbetersuggestie hebt. Schuddende hand: Ik heb een bezorgdheid, die ik wil uitspreken, maar ik kan meegaan met dit voorstel.

Wat zo cool is aan dit proces, is dat alle perspectieven worden gehoord en we de collectieve wijsheid gebruiken om tot een besluit te komen, in plaats van minder slimme besluitvormingsprocessen, zoals de meerderheidsstem. Dat is een primitief systeem, dat dringend aan hervorming toe is!

Mijn missie is dat de Europese Commissie sociocratisch leert werken maar ook dat elke gemeenteraad van elke stad het gebruikt. Ik weet niet of je wel eens een raadsvergadering hebt meegemaakt of beluisterd? Aiaiaiai, pijnlijk.

Speech for democracy - Maya - Monty - Antwerpen - mei 2025

Experts zeggen dat je voor een goede toespraak in het openbaar herhaling moet gebruiken, dat je mensen moet motiveren om tot actie over te gaan en dat je beroemde woorden van belangrijke personen moet citeren.

Ik probeer alles! Zo ben ik.

Dus, herhaling: goede besluitvorming vertrekt vanuit gelijkwaardigheid, waarbij elke stem telt en alle perspectieven worden meegenomen. Ik bedoel àlle perspectieven. Elk perspectief, van jullie allemaal! Een gezond systeem heeft diversiteit nodig om te overleven, net als onze aarde.

En: waarom probeer je dit thuis niet een keer, met je lief of je kinderen? Op je werk met je collega's, of met vrienden. Ik wil je uitnodigen je om de volgende keer dat het relevant is, gewoon te zeggen: Hey, laten we eens een andere manier van beslissen proberen!
Jullie kunnen dit! Je kan de dingen een beetje anders doen! Een kleine stap in de goede richting maakt op termijn een groot verschil, voor onze samenleving en democratie! Probeer eens te beslissen door alle perspectieven te erkennen!

De wijze Rumi zei: Tussen goed en fout, ligt een veld. Daar kunnen we elkaar ontmoeten. Dit veld hebben we elke dag te cultiveren, door naar elkaar te luisteren en ons in te leven in de ander, zodat we tot gedragen beslissingen komen die ons algemeen belang dienen.

Zo, ik hoop dat mijn toespraak nu een stuk beter is?

Iemand maakte me erop attent dat democratie niet alleen iets is waar we over kunnen nadenken. We kunnen het ook voelen. Wat was de laatste keer dat jij het gevoel had dat je deel uitmaakte van deze democratie? Wanneer ervaarde je voor het laatst een écht gemeenschapsgevoel?

Ik heb geluk, want als coach mag ik dit gevoel vaker ervaren, tijdens eerlijke gesprekken in organisaties, bij vergaderingen in communities, in cirkels en rituelen.

Maar op dit moment voel ik het hier ook.... nu, maar eigenlijk altijd, in de Habaja. Leve de Habaja!

Zo voelt onze gemeenschap op dit moment. Dit is het veld dat we zo gemakkelijk kunnen creëren. En dat lukt overal! Als we een paar menselijke afspraken maken, over een veilige ruimte om ons vrij en vrijmoedig uit te spreken.

Maar, ik vraag me af, als wij als gemeenschap zouden samenkomen om een collectieve beslissing te nemen, waarover willen we het dan hebben? Waarover willen we beslissen?

- Voor Oostende kunnen we bespreken hoe we als burgers nog meer kunnen samenwerken, hoe we kwetsbare jongeren en volwassenen écht kunnen helpen, wat we kunnen delen, hoe we genoeg voor iedereen kunnen organiseren. Want er is meer dan genoeg.

- Voor België kunnen we onderzoeken hoe onze democratie alle perspectieven kan representeren, we kunnen vast beginnen door een paar lege stoelen in elke gemeenteraad te zetten, zodat burgers mee kunnen beslissen.

- Voor Europa is het misschien zinvol om te praten hoe we wijsheid aan de macht kunnen brengen in plaats van geld, hoe we collectief een standpunt innemen tegenover misdaden tegen de mensheid, en hoe we digitale mensenrechten kunnen verzekeren.

Speech voor de democratie - Oostende - Habaja - okt 2026

Ik weet dat het raar of vervelend kan zijn als iemand zomaar publiek het woord neemt. We zouden ons zoveel meer mogen uitspreken, maar we zijn dit niet gewend. Als het gebeurt, verrast het ons. Misschien denk je dat er iets mis is met mij... Ik hoop van niet. Ik zou met nog veel meer vuur willen spreken, want mijn hart bloedt en mijn morele ambitie is hoog. Daarom heb ik besloten om het risico te nemen om vandaag in het openbaar tegen jullie te spreken.

Ik ben Dette van Zeeland en ik doe mijn werk als Golven Maken. Daarin train ik en leer ik mensen werken met deze constructieve manieren van samenwerken en communiceren, die gewoon tot onze beschikking staan! Het frustreert me dat deze verbindende praktijken niet breder verspreid zijn. Want het is niet zo moeilijk als je zou denken! Het is eigenlijk verbijsterend eenvoudig, gezond verstand.

Ik geloof dat ieder van ons wijs is, en een vat vol liefde, hoeveel bescherming we ook rond ons hart hebben gelegd. Liefde was nooit een populaire beweging zei James Baldwin, maar laten we dat veranderen! Laten we gaan voor Liefde en Wijsheid aan de macht! Collectieve wijsheid! Wie doet er mee?

Ik heb hoop. En mijn hoop is terecht. Wisten jullie dat er een hele beweging van morele ambitie aan het opstaan is, wereldwijd? Een tegenbeweging, die ik in het voorjaar van 2027 met de juiste partners naar Oostende zal brengen. Kijk eens op The School for Moral Ambition. We hebben een inspirerende ruimte op ons community platform voor democratische veerkracht. Vraag me meer! Sluit je aan!

Ik begon met mijn wens uit te spreken dat we een gemeenschap zijn en dat we ons als gemeenschap gedragen. Als we dat werkelijk zijn, dan zou ik niet de enige zijn die spreekt en zo lang aan het woord is. Dus... ik stop nu met praten om het woord door te geven.

Dank jullie wel om zolang naar mij te luisteren. Ik hoor graag wat jullie denken en voelen bij deze actie en deze ideeën. Vergeet niet dat je altijd deze handgebaren kan gebruiken.